Vốn cổ phần là gì? Cách tính và phân loại vốn cổ phần

Trong cấu trúc tài chính, vốn cổ phần không chỉ là nguồn lực giúp doanh nghiệp vận hành và mở rộng quy mô mà còn là "thước đo" niềm tin của cổ đông vào tiềm năng phát triển của công ty. Hiểu rõ về vốn cổ phần, cách huy động cũng như sự khác biệt giữa cổ phần và vốn cổ phần sẽ giúp bạn có cái nhìn sâu sắc hơn về bảng cân đối kế toán. Bài viết dưới đây của DSC sẽ cung cấp toàn bộ kiến thức từ cơ bản đến chuyên sâu về vốn cổ phần giúp bạn tự tin hơn trong các quyết định đầu tư.

Vốn cổ phần là gì?

Vốn cổ phần (Share Capital, Equity Capital) là tổng số tiền hoặc tài sản mà cổ đông góp vào doanh nghiệp thông qua việc mua cổ phiếu. Đây là nguồn vốn quan trọng giúp công ty vận hành, đầu tư và mở rộng kinh doanh. Khi mua cổ phiếu, nhà đầu tư trở thành cổ đông và sở hữu một phần doanh nghiệp, đồng thời hưởng các quyền lợi tương ứng.

>> Xem thêm: 

• Thặng dư vốn cổ phần là gì?
• Chi phí biên (Marginal Cost) là gì?

Vốn cổ phần được huy động như thế nào?

Vốn cổ phần là nguồn tài chính quan trọng giúp doanh nghiệp mở rộng hoạt động và tăng khả năng tự chủ. Để gia tăng nguồn vốn này, doanh nghiệp thường huy động thông qua việc phát hành cổ phiếu cho nhà đầu tư. Tùy vào từng giai đoạn phát triển, công ty có thể lựa chọn nhiều hình thức huy động vốn khác nhau nhằm thu hút dòng tiền và tối ưu cấu trúc tài chính:

• Phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO): Đây là quá trình một công ty tư nhân chào bán cổ phiếu lần đầu tiên cho công chúng để trở thành một công ty đại chúng. Việc này giúp công ty huy động một lượng lớn vốn từ một phạm vi rộng các nhà đầu tư cá nhân và tổ chức, đồng thời tăng cường uy tín và khả năng tiếp cận thị trường vốn trong tương lai.
• Phát hành cổ phiếu bổ sung: Sau khi đã niêm yết trên sàn giao dịch, các công ty có thể cần thêm vốn cho các dự án mở rộng, mua lại hoặc để củng cố bảng cân đối kế toán. Khi đó, họ sẽ thực hiện phát hành thêm cổ phiếu ra thị trường. Hình thức này có thể bao gồm phát hành quyền mua cho cổ đông hiện hữu (right issue), phát hành riêng lẻ cho một nhóm nhà đầu tư chiến lược, hoặc chào bán công khai thứ cấp.
• Chuyển đổi nợ thành vốn cổ phần: Trong một số trường hợp, các công ty có thể đàm phán với chủ nợ để chuyển đổi các khoản nợ thành cổ phiếu. Phương pháp này giúp giảm gánh nặng nợ cho công ty và tăng cường vốn chủ sở hữu, mặc dù có thể làm pha loãng tỷ lệ sở hữu của các cổ đông hiện hữu.
• Phát hành cổ phiếu thưởng hoặc chia cổ tức bằng cổ phiếu: Mặc dù không trực tiếp mang lại tiền mặt mới cho công ty, nhưng việc này giúp tái cơ cấu nguồn vốn, tăng số lượng cổ phiếu lưu hành và có thể cải thiện tính thanh khoản của cổ phiếu trên thị trường.

Cách tính vốn cổ phần

Vốn cổ phần được xác định bằng cách nhân số lượng cổ phiếu đã phát hành với mệnh giá của mỗi cổ phiếu. Đây là tổng giá trị mệnh giá của toàn bộ cổ phiếu công ty đã bán ra và được ghi nhận trên bảng cân đối kế toán.

Công thức:

• Vốn cổ phần = Số lượng cổ phiếu đã phát hành × Mệnh giá mỗi cổ phiếu

Ví dụ:

Nếu một công ty phát hành 2.000.000 cổ phiếu với mệnh giá 10.000 đồng, vốn cổ phần sẽ là:

• 2.000.000 × 10.000 = 20.000.000.000 đồng (20 tỷ đồng)

Các loại cổ phần phổ biến

Cổ phiếu phổ thông (Common Stock)

Là loại cổ phiếu cơ bản nhất, thể hiện quyền sở hữu và quyền biểu quyết tại đại hội cổ đông. Người nắm giữ được nhận cổ tức (nếu công ty chia), đồng thời hưởng lợi từ tăng giá cổ phiếu. Tuy nhiên, cổ tức không cố định và rủi ro biến động cao.

Cổ phiếu ưu đãi (Preferred Stock)

Mang lại quyền ưu tiên nhận cổ tức với mức cố định và được thanh toán trước cổ đông phổ thông khi công ty giải thể. Tuy nhiên, cổ đông ưu đãi thường không có quyền biểu quyết. Loại cổ phiếu này an toàn hơn nhưng tiềm năng tăng trưởng thấp hơn.

Cổ phiếu quỹ (Treasury Stock)

Là cổ phiếu do công ty mua lại sau khi đã phát hành. Cổ phiếu quỹ không có quyền biểu quyết, không nhận cổ tức và không được tính vào số cổ phiếu lưu hành. Việc mua cổ phiếu quỹ thường nhằm tăng giá trị cổ phiếu còn lại hoặc phục vụ các chương trình thưởng nhân viên.

Tầm quan trọng của vốn cổ phần

Vốn cổ phần (vốn chủ sở hữu) đóng vai trò nền tảng trong cấu trúc tài chính của doanh nghiệp và ảnh hưởng trực tiếp đến năng lực phát triển dài hạn. Tầm quan trọng của vốn cổ phần thể hiện ở nhiều khía cạnh:

Là nguồn vốn dài hạn, không phải hoàn trả

Khác với nợ vay phải trả lãi và có kỳ hạn, vốn cổ phần là nguồn vốn ổn định giúp doanh nghiệp giảm áp lực tài chính. Điều này đặc biệt hữu ích trong giai đoạn thị trường khó khăn hoặc khi triển khai các dự án đầu tư dài hạn cần sự bền vững về tài chính.

Thể hiện tiềm lực và uy tín tài chính của doanh nghiệp

Một doanh nghiệp có tỷ trọng vốn cổ phần cao thường được đánh giá là an toàn, lành mạnh và có khả năng tự chủ tốt. Nhờ đó, công ty dễ dàng tiếp cận vốn vay, thu hút nhà đầu tư và tạo dựng niềm tin với đối tác.

Thước đo giá trị và tiềm năng tăng trưởng

Đối với nhà đầu tư, vốn cổ phần là căn cứ để đánh giá giá trị sổ sách và tiềm năng sinh lời của doanh nghiệp. Sự tăng trưởng đều đặn của vốn cổ phần phản ánh khả năng mở rộng quy mô, gia tăng lợi nhuận và tạo giá trị bền vững cho cổ đông.

Gắn liền với quyền sở hữu và quyền kiểm soát

Tỷ lệ vốn cổ phần nắm giữ quyết định quyền tham gia quản trị doanh nghiệp. Cổ đông có quyền biểu quyết, bầu lãnh đạo và quyết định các vấn đề chiến lược, góp phần tạo nên cơ chế quản trị minh bạch và bảo vệ lợi ích của nhà đầu tư.

Sự khác biệt giữa cổ phần và vốn cổ phần

Trong thế giới tài chính và kinh doanh, đặc biệt là khi tìm hiểu về vốn cổ phần là gì, không ít người nhầm lẫn giữa hai khái niệm cổ phần và vốn cổ phần. Mặc dù có mối liên hệ mật thiết, chúng lại đại diện cho những khía cạnh khác nhau trong cơ cấu sở hữu và tài chính của một công ty cổ phần.

Dưới đây là bảng so sánh chi tiết để làm rõ sự khác biệt cơ bản giữa chúng:

Kết luận

Tổng kết lại, vốn cổ phần đóng vai trò là nền tảng tài chính vững chắc, quyết định năng lực nội tại và khả năng chống chọi rủi ro của doanh nghiệp trên thị trường. Việc nắm vững cách tính và cơ chế huy động vốn cổ phần sẽ giúp nhà đầu tư nhận diện được những doanh nghiệp có tiềm năng tăng trưởng thực sự và cơ cấu quản trị minh bạch.

Tuy nhiên, số lượng vốn cổ phần lớn không phải lúc nào cũng đồng nghĩa với việc cổ phiếu đó sẽ tăng giá. Nhà đầu tư cần kết hợp phân tích vốn cổ phần với các chỉ số tài chính khác như ROCE, ROE để có bức tranh toàn diện nhất.

Bắt đầu hành trình đầu tư thông minh cùng DSC ngay hôm nay!

Để được hỗ trợ phân tích chuyên sâu về cấu trúc vốn của các doanh nghiệp niêm yết và nhận những khuyến nghị đầu tư giá trị, hãy:

• Mở tài khoản chứng khoán DSC: Thực hiện eKYC nhanh chóng chỉ trong 3 phút.
• Trải nghiệm DSC ChatAI: Công cụ phân tích và tra cứu thông tin chứng khoán hàng đầu.
• Hỗ trợ trực tiếp: Liên hệ Hotline hoặc Fanpage Chứng khoán DSC để được đội ngũ chuyên gia tư vấn lộ trình đầu tư cá nhân hóa.

DSC – Đồng hành cùng bạn xây dựng nền tảng tài chính vững bền.